Bilgiler > Biz pamuğun ateş dokunmadan yanmış bir kül haline dönebileceğini de câiz kabul ederiz
Biz pamuğun ateş dokunmadan yanmış bir kül haline dönebileceğini de câiz kabul ederiz
"Biz bir örnek model tâyin edelim. Bu da söz gelimi pamuğun ateşe değdiği anda yanması olsun. Biz ateşle pamuk arasında buluşma olduğu halde pamuğun yanmamasını câiz görürüz. Ayrıca pamuğun ateş dokunmadan yanmış bir kül haline dönebileceğini de câiz kabul ederiz. Onlar ise bunun cevazını reddederler."..."Aksine diyoruz ki: Pamukta kararmayı yaratarak, cüzlerini ayırarak veya onu yanık kül haline getirerek yanma fiilinin faili Allahü Teâlâ'dır. Bunu ya melekleri vasıtasıyla veya vasıtasız olarak yapar. Ateş ise katı bir maddedir, onun fiili olamaz. Yanmanın failinin ateş olduğunun delili nedir? Onlara göre; ateşin pamuğa değmesi halinde yanmanın meydana geldiğini gözlemekten başka bir delili yoktur. (1) Gözlem o anda yanmanın hâsıl olduğuna delâlet eder, ancak bu onunla hâsıl olduğuna, yanmanın ateşten başka bir nedeni bulunmadığına delâlet etmez. Çünkü ruhun ve kuvve-i müdrike ve muharrikenin; canlıların nutfesinden meydana gelmesi, sıcaklık ve soğukluk, kuruluk ve yaşlık gibi sınırlı tabiatlardan doğmaz. Keza baba nutfeyi annenin rahimine salıvermekle oğlunun faili değildir, oğlunun hayatının, görmesinin ve işitmesinin ayrıca bunun içerisine giren diğer özelliklerin faili değildir. Bilindiği gibi bunlar temâs anında vücüd bulmaktadır, ancak bir kimse «onunla vücüd bulmaktadır» diyemez. Bilakis çocuğun vücüd bulması; Allah tarafından ya vâsıtasızdır veya bu gibi hâdis işlere bakan melekler vâsıtasıyladır."..."Böylece ateşin yanmanın faili, ekmeğin doymanın fâili, ilâcın sağlığın faili olduğunu iddiâ eden ve daha buna benzer sebepleri öne sürenlerin dâvası batıl olmaktadır.Bu anlamda filozoflar İbrahim Peygamberin ateşe düştüğü halde yanmayışını ve ateşin ateş olarak kalışını inkâr etmekte ve bunun ancak ateşten harâreti yok etmekle mümkün olacağını, bu takdirde de ateşin ateş olmaktan çıkacağını, ya da îbrahim'in zâtının değiştirilerek taşa veya ateşin etkili olmayacağı herhangi bir şeye dönüştürülmesi gerektiğini iddia etmektedirler. Onlara göre ne bu, ne de o mümkündür."
Gazali - Filozofların TUtarsızlığı
***